1
Gözlerinin
beni bulmasını beklerken
şöyleydi yaşamım sana nasıl demeli?
Sürüklenip gidiyordum,
hiçbir yere.
Tutulmuş gibi
belki güneşe,
kumsaldaki deniz arslanlarına
kükrerken geri.
Suyun üzerinden kaydırıyordum taşları,
ama akıllıydım yapmayacak kadar kumdan şatoları.
Benim şatolarım öte yakasındaydı denizin,
ya da halii saklıydı içinde zihnimin.
Kumsalda yığınla bar vardı,
yığınla insan.
Bazen küçücük odalardı sahilim.
Yine de sürüklenip gidiyordum işte.
Koyarken başımı yastıklara;
dışarıyı gözlerken kirli camlarda;
gülümserken kırık dökük yataklarda;
öperken asansörleri-
dönüşüp fırtına kuşlarına;
gecelerin beni kurtaracağını mı düşündüm ne?
Bazen de gözyaşı döktüm.
Benim için.
Sevdiğim gördüğüm her güzel yüzü.
Kalabalıkta bana takılan her sevecen gözü.
Sürüklenip gidiyordum işte.
Ben, senden önce.
2
Taze aşkım, usulca yaklaş bana.
Sevgiyle yoğur beni.
Bana hafifçe dokunan ellere;
yumuşacık bir sese
ve saat dokuzdan sonra yanan mum alevine
ihtiyacım var.
O kadar çoktu ki bunu anlamayan.
Bari sen, ürkek gözlerinde gördüğüm o sevgiyi
bana ver, tümüyle.
Ama, yavaş yavaş.
Lütfen.
4
Dost rüzgarlara ait bildiklerim
denizlerden geldi,
pupayelken kayarken sularda,
hiçbir yere,
yaparken her limanı evim.
Gel, sana dostça yerler göstereyim,
gizli mabetler, yalnız benim gittiğim.
Yürüdüğüm kumsal, kimsesiz.
Bir ağaç, benim ağacım.
Gel, beraber rüzgârı bile seyredebiliriz biz.
7
Dokunuyoruz.
Senin omzun benimkine,
benimki seninkine.
Daha fazlası olamaz ki,
varken kuklalar bizi seyreden,
vitrindeki.
Adımımı, adımına yaraştırıyorum,
sanki sana daha çok yaklaşıyorum.
Sevgi gibi kokuyorsun.
Sevgi kokusu olmalı bu
çünkü duyduğum
benim için taptaze ve kıymetli.
O zaman bir seyyahınkine benziyor
ufacık bir yürüyüş şehrin sokaklannda yaptığımız.
Kendi sevgi tatilimiz bizden ırak bıraktığımız.
Yine de bizi almadan uzaklaşamadığımız.
Gülümsetiyor ve büyülüyor beni
senin her söylediğin.
8
Bulutlar yanakları değildir meleklerin, biliyorsun,
sadece buluttur onlar.
dostça bazen,
emin olamazsın ki hiçbir zaman.
Eğer uzunca kollarım olsaydı,
iterdim onları uzaklara,
ya da başka suları gölgelettirirdim onlara.
Ne yazık ki insanım sadece,
istekleri ve arzuları
çoklukla elde edemeyecekleri olan.
Bulunması en zoru arayan.
Çok uzun zaman geçti üstünden,
bir şeyler öğrendik yaşamın kendisinden.
İyi günlerini kendin yaratacaksın,
minik zamanları alıp büyüklerine katacaksın,
güzellerini saklayıp kötülerine sayacaksın.
Asla itemedim uzaklara bulutları kendim.
Lütfen bana yardım etsen.
11
Vakit, öğle sonrası
gölgeler toplanıyor ömür boyu
yaşadığımız an, geceden önce, günden sonra arası.
Beyaz evler limana bakıyor,
tepeden
bir şeyler olmasını bekler gibi
ve demirlemiş duruyor bütün tekneler.
Sert bir rüzgar vuruyor.
Aslında, kendi kendimize evimizde
sımsıcak olabiliriz.
Daha fazla bakamam artık
barın arkasındaki aynada
yüzünün yansıyan aksine.
Seninle yalnız kalmak istiyorum
Bedenim bedeninle konuşsun diliyorum,
yavaşça.
öyle ki, yalnız sen duyabilesin.
Bu yer halii saklambaç oynayabilenler içinmiş.
Desene evimizde gibiymişiz.
13
Bak, dinle.
Gönlümün kapılarını kolayca açmıyorum diye
af dileyecek değilim senden.
Ben neysem oyum.
Asma suratını, daha fazlasını bekleyemezsin benden.
Ama faydası olur belki;
elmalı çöreklerin,
sıcacık ellerin,
bir de, yanımdan her geçtiğinde yavaşça,
beni mutlu eden kedinin.
Gülümserim sana kış aylarında,
anlarsan beni.
Bezerim odalarını elden geldiğince güllerle,
dövmezsen beni sözcüklerle
ve eğer yatakta
sırtını dönmezsen geri …
14
Nasıl emin olabilirsin her şeyden?
Gelgitlerle dolu yaşamın kendisinden.
Dün rüzgar usul usul sallıyordu başakları,
yarın nasılsa çıkacak kökünden ağaçları.
Deniz güvenlice evine getirdiği kadar,
gemicisini, kayalara da çarpar.
Seviyorum denizi,
ama bu ondan daha az korkmam için
sebep değil ki.
Seni de seviyorum,
ama ne olduğunu,
neler hissettiğini her zaman bilemiyorum.
Göz kapaklarının ardına sinip,
senin gözbebeklerinle kendimi izlemek;
ya da dudaklarında kendimi okumak;
ve ağzından dökülen her söze tutunmak istiyorum.
İşte inanır ve güvenirim
o zaman belki.
Ama şimdi,
çatık kaşlarının ardında kalıyorum;
veya çok gülünce sen,
korkuyla doluyorum
ve çıkacak fırtınayı bekliyorum.
Rod McKuen
“Ilık Meltemi Dinle” – Rod McKuen Analizi
Şiirin Temel İzleği: Sevilmekten Çok, Güvenebilmek
Rod McKuen’ın “Ilık Meltemi Dinle” şiiri ilk bakışta bir aşk şiiridir. Ancak dikkatle okunduğunda bunun, sevgiye kavuşmuş bir insanın değil; sevgiye inanmayı yeniden öğrenmeye çalışan bir insanın şiiri olduğu görülür.
Şiirin anlatıcısı, sevgilisini kazanmaktan çok, geçmiş yalnızlığının ve kırgınlıklarının oluşturduğu korkularla mücadele etmektedir. Bu nedenle şiirin gerçek çatışması “ben ve sen” arasında değil; “geçmiş ben” ile “şimdiki ben” arasındadır.
Sürüklenmek: Kimliğini Kaybetmiş Bir Ruh
Şiirin ilk bölümünde tekrar edilen:
“Sürüklenip gidiyordum, hiçbir yere.”
dizesi, fiziksel bir yolculuğu değil, ruhsal yönsüzlüğü anlatır.
Barlar, otel odaları, kirli camlar, kırık yataklar…
Bunların hepsi geçici mekânlardır. Hiçbiri “ev” değildir.
Bu ayrıntılar, anlatıcının aslında hayatını yaşamadığını; yalnızca zamanın onu taşımasına izin verdiğini gösterir.
Psikolojik açıdan bu, duygusal kopuşun ifadesidir. İnsan bazen büyük bir kayıptan sonra yaşamaya devam eder ama gerçekten yaşamaz. Günler geçer; kişi ise yalnızca sürüklenir.
Şairin “kumdan şato yapmaması” da dikkat çekicidir. Artık çocukça hayaller kuracak kadar saf değildir. Ama gerçek bir hayat kurabilecek kadar da umutlu değildir.
Gözlerin Beni Bulmasını Beklerken
Şiirin ilk dizesi çok önemlidir:
“Gözlerinin beni bulmasını beklerken…”
Burada anlatıcı sevgiliyi aramaz.
Bekler.
Bu küçük ayrıntı, onun ruh hâlini açık eder.
Sanki uzun zamandır görülmeyen, fark edilmeyen biridir. Sevilme ihtiyacından önce, görülme ihtiyacı hisseder.
Psikolojide insanın en temel ihtiyaçlarından biri, bir başkası tarafından gerçekten fark edilmek ve onaylanmaktır. Şiirin başlangıcındaki bekleyiş, tam da bu ihtiyacın şiirsel ifadesidir.
“Usulca Yaklaş Bana”: Yakınlıktan Değil, Yaralanmaktan Korkmak
İkinci bölüm şiirin kalbidir.
“Taze aşkım, usulca yaklaş bana.”
Bu, romantik bir rica değildir.
Bir yaralının isteğidir.
Çünkü hemen ardından şöyle der:
“Ama, yavaş yavaş. Lütfen.”
Burada anlatıcı sevgiden korkmamaktadır.
Korktuğu şey, sevginin bir gün kaybolmasıdır.
Geçmişte incinmiş insanlar çoğu zaman yoğun sevgiyi bile temkinle karşılarlar. Çünkü bilirler ki insan ne kadar bağlanırsa, kaybettiğinde o kadar acı çeker.
Bu yüzden anlatıcı, sevginin bile yavaş gelmesini ister.
Deniz: Özgürlüğün Değil, Kök Salamayışın Sembolü
Şiir boyunca deniz, liman ve rüzgâr tekrar eder.
İlk bakışta bunlar özgürlüğü çağrıştırır.
Ama burada deniz başka bir anlam taşır.
Her limanın ev olması, aslında hiçbir yerin ev olmamasıdır.
Sürekli hareket eden insanların ortak özelliği, çoğu zaman kaçıyor olmalarıdır.
Şair belki şehirlerden değil, kendi yalnızlığından kaçmaktadır.
Bu yüzden sevgiliyle kurulacak ilişki ilk kez gerçek bir “ev” ihtimalini doğurur.
Temasın Psikolojisi
Yedinci bölümde fiziksel yakınlık son derece sade anlatılır.
“Senin omzun benimkine.”
Şair daha fazlasını istemez.
Çünkü güven, çoğu zaman tensel yakınlıktan önce gelir.
İki omzun birbirine değmesi, iki insanın aynı ritimde yürümeye başlamasının simgesidir.
Ardından gelen:
“Sevgi gibi kokuyorsun.”
dizesi oldukça ilginçtir.
Anlatıcı sevgiliyi tarif etmez.
Sevgiyi tarif eder.
Artık sevgi soyut değildir.
Bir kokusu vardır.
Bu, aşkın zihinsel olmaktan çıkıp bedensel bir deneyime dönüşmeye başladığını gösterir.
Bulutlar: Kontrol Edemediğimiz Hayat
Sekizinci bölüm, şiirin en olgun düşüncelerini içerir.
“Bulutlar yanakları değildir meleklerin.”
Şair romantik yanılsamaları reddeder.
Hayat bazen yalnızca buluttur.
Ne kutsaldır ne de anlam yüklüdür.
Ardından gelen:
“İyi günlerini kendin yaratacaksın.”
dizesi, şiirin en umutlu cümlesidir.
Mutluluk dışarıdan gelmez.
İnsan onu küçük anlardan inşa eder.
Bu düşünce, şiirin başındaki yönsüz insanla büyük bir tezat oluşturur.
Artık anlatıcı, hayat karşısında daha edilgen değildir.
Ev, Aslında Bir İnsandır
On birinci bölümde şair şöyle der:
“Kendi kendimize evimizde sımsıcak olabiliriz.”
Bu dizenin psikolojik karşılığı oldukça güçlüdür.
Ev burada dört duvar değildir.
Kendini savunmak zorunda hissetmediğin yerdir.
Gerçek yakınlık, insanın maskelerini indirebildiği güvenli alandır.
Anlatıcının bütün arayışı tam da budur.
“Ben Neysem Oyum”: Koşulsuz Kabul Edilme İhtiyacı
On üçüncü bölüm, şiirin en kırılgan itiraflarından biridir.
“Ben neysem oyum.”
Bu cümlede meydan okuma yoktur.
Yorgunluk vardır.
Sanki anlatıcı uzun yıllar boyunca kendini başkalarının istediği kişiye dönüştürmeye çalışmış; artık bunu yapacak gücü kalmamıştır.
Hemen ardından gelen küçük ayrıntılar çok anlamlıdır:
- elmalı çörek,
- sıcak eller,
- bir kedi,
- güller…
Büyük romantik jestler yerine küçük gündelik mutlulukları sıralar.
Çünkü ağır yaralar yaşayan insanlar için güven, çoğu zaman büyük sözlerle değil; tekrar eden küçük iyiliklerle oluşur.
Şiirin en sarsıcı dizelerinden biri ise şudur:
“Dövmezsen beni sözcüklerle…”
Bu ifade, fiziksel şiddetten çok daha görünmez bir yaraya işaret eder.
Bazı insanlar için en derin izleri yumruklar değil, aşağılanmak, küçümsenmek ve sert sözler bırakır.
Bu dize, anlatıcının geçmiş ilişkilerinde duygusal olarak incinmiş olabileceğini düşündürür.
Son Bölüm: Kaygılı Bağlanmanın Şiiri
Şiirin son bölümü psikolojik açıdan en çarpıcı kısmıdır.
“Seni de seviyorum, ama ne olduğunu, neler hissettiğini her zaman bilemiyorum.”
Anlatıcı sevgilisini kontrol etmek istemez.
Onu anlayabilmek ister.
Çünkü belirsizlik onda kaygı yaratmaktadır.
En etkileyici dizeler ise şunlardır:
“Çatık kaşlarının ardında kalıyorum;
veya çok gülünce sen,
korkuyla doluyorum
ve çıkacak fırtınayı bekliyorum.”
Burada dikkat çekici olan, sevgilinin iki zıt hâlinin de anlatıcıda aynı sonucu doğurmasıdır. Sevgili kaşlarını çattığında endişelenmesi anlaşılabilir; fakat çok güldüğünde de korkuya kapılması, anlatıcının sorununun sevgilinin davranışları değil, kendi geçmiş deneyimleri olduğunu gösterir.
Bu, geçmişte çok kez incinmiş insanların sıkça yaşadığı bir psikolojidir. Mutluluk bile onlarda tam anlamıyla güven duygusu oluşturmaz. Çünkü bilinçaltı, “Her güzel şey biter” ya da “Bu kadar mutluysam ardından mutlaka kötü bir şey gelecek” inancını taşır. Bu yüzden kahkahalar bile yaklaşan bir fırtınanın sessiz habercisi gibi algılanır.
Psikolojide bu durum, kaygılı bağlanma örüntüsü ile açıklanabilir. Kişi sever, bağlanır; ama aynı anda terk edilme ihtimaline karşı sürekli tetiktedir. Sevdiği insanın yüz ifadelerini, ses tonunu ve davranışlarını durmadan okumaya çalışır. Bunun nedeni kıskançlık değil, yeni bir acıyı önceden sezerek kendini koruma çabasıdır.
Şairin şiirin başında söylediği “Usulca yaklaş bana” sözü de bu yüzden çok anlamlıdır. O, sevgiden kaçan biri değildir; sevgiyi kaybetme ihtimalinden korkan biridir.
Sonuç
“Ilık Meltemi Dinle”, bir aşkın başlangıcını anlatmaktan çok, yaralanmış bir ruhun yeniden güvenmeyi öğrenme sürecini anlatır. Rod McKuen’in başarısı, büyük aşk ilanları yerine insan ruhunun en sessiz korkularını görünür kılmasındadır. Şiirin sonunda anlatıcı hâlâ kaygılıdır; ama artık yalnız değildir. Ve belki de şiirin asıl umudu burada yatar: Gerçek sevgi, korkunun tamamen yok olması değil; korkuya rağmen bir başkasına doğru yürüyebilmektir. Bu yüzden şiir, romantik bir aşk öyküsünden çok, incinmiş bir kalbin yeniden yaşama cesareti bulmasının hikâyesidir.
